Zgoda na wykorzystanie wizerunku

30.09.2011 15:46

Powrót

Czym jest wizerunek?

 

O ile uwiecznienie kogoś na zdjęciu nie wymaga jego zgody, o tyle rozpowszechnianie takiej fotografii nie może mieć miejsca bez zgody fotografowanego. Mówi o tym wyraźnie Art. 81. UstPrAut:

„1. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.”

 

Warto zwrócić tu uwagę na fragment „w braku wyraźnego zastrzeżenia” w kontekście tego przepisu będzie oznaczało, że fotograf nie musi uzyskiwać odrębnego zezwolenia za rozpowszechnianie wizerunku od pozującego, o ile ta osoba otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. W wypadku jednak jeżeli w umowie pomiędzy pozującym (nawet jeśli pozujący otrzymał wynagrodzenie za pozowanie) a fotografem wskazano, że jest wymagane dodatkowe zezwolenie pozującego na rozpowszechnianie wizerunku dodatkowa zgoda będzie każdorazowo wymagana. Innymi słowy: nie jest wymagane zezwolenie uprawnionego, jeśli otrzymał on umówioną zapłatę za pozowanie, chyba że wyraźnie sprzeciwił się rozpowszechnianiu swojego wizerunku. Uzasadnieniem tego przepisu jest założenie, że opłata uiszczana portretowanemu związana jest z równoczesnym wynagrodzeniem za udzielenie zgody na rozpowszechnienie wizerunku. Z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1 zd. 2 i art. 81 ust. 2, postanowienie art. 81 ust. 1 zd. 1 ma charakter bezwzględny w tym sensie, że tylko od woli portretowanego zależy dopuszczalność rozpowszechniania portretu. Może on się temu sprzeciwiać bez racjonalnego uzasadnienia zarówno z powodu sposobu, w jaki został przedstawiony na wizerunku, jak i w celu uzyskania wynagrodzenia za udzielenie zgody.

Według starej prawdy: „przezorny zawsze zabezpieczony”, należy uzyskać od osoby fotografowanej zgodę na wykorzystanie jej wizerunku – dzięki temu unikniemy wątpliwości i sporów powstających na tle wykorzystania wizerunku osoby fotografowanej

Obojętnie jak, ale się zgódź!

Art. 81 UstPrAut nie precyzuje w jakiej formie powinna być udzielona zgoda na publikację wizerunku osoby uwiecznionej na fotografii. Zawsze jednak lepiej mieć to na piśmie, chociaż zgoda może być wyrażona w formie ustnej bądź pisemnej, przy czym ze względów ostrożności zalecane jest uzyskanie przez autora fotografii zgody w formie pisemnej.

Pozwoli to uniknąć wątpliwości w wypadku, w którym osoba, której wizerunek znalazł się na opublikowanej fotografii zmieni zdanie i będzie próbowała dochodzić roszczeń w związku z rzekomo bezumownym wykorzystaniem jej wizerunku.

Płacę to wymagam?

Przypomnijmy, że Art. 81 UstPrAut stanowi również, że „w braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie na publikację wizerunku nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.”.Takie sformułowanie przepisu nie oznacza jednak, że zapłata za pozowanie eliminuje konieczność uzyskania jakiejkolwiek zgody na publikację wizerunku. Sytuacje zastrzeżenia przez pozującego konieczności uzyskania dodatkowej zgody na publikację wizerunku nie są wcale rzadkością. Możemy się z nimi spotkać w sytuacji, gdy modelka pozująca do aktu zastrzega, że bez jej zgody fotografia nie może być opublikowana gdyż chce mieć gwarancję, że jej wizerunek nie trafi np. do czasopism o charakterze erotycznym lub pornograficznym. Należy pamiętać, że ochroną przed publikacją wizerunku objęte są również osoby nieletnie. W przypadku zamiaru publikacji wizerunku osób nieletnich należy uzyskać zgodę ich prawnych opiekunów.

Przykładowa treść zgody na publikację wizerunku osoby fotografowanej:

Miejscowość, data

1. ZEZWOLENIE NA PUBLIKACJĘ WIZERUNKU

Ja (imię i nazwisko) ur. (data i miejsce urodzenia) legitymujący się dokumentem (wpisać rodzaj, serie i numer dokumentu) wyrażam zgodę ob. (tu wpisujemy swoje imię i nazwisko) na publikację mojego wizerunku (podpis osoby wyrażającej zgodę)

Takie zezwolenie powinno ponadto zawierać: miejsce i czas sporządzenia, nazwę dokumentu (np.) oraz czytelny podpis osoby fotografowanej.

O ile osoba, której wizerunek ma zostać opublikowany (nawet, jeśli taka osoba udzieliła zgody na publikację) zażąda zapłaty za wykonanie zdjęcia radzimy przed dokonaniem wypłaty odebrać od niej pokwitowanie, np.:

Miejscowość, data

2. ZEZWOLENIE NA PUBLIKACJĘ WIZERUNKU

wraz z pokwitowaniem zapłaty

Ja (imię i nazwisko) ur. (data i miejsce urodzenia) legitymujący się dokumentem (wpisać rodzaj, serie i numer dokumentu) kwituję odbiór od ob. (tu wpisujemy swoje imię i nazwisko) kwoty: 500zł (słownie: sto złotych) tytułem wynagrodzenia za sesję fotograficzną. Jednocześnie oświadczam, że wyrażam zgodę na publikację mojego wizerunku (podpis osoby wyrażającej zgodę)

Takie zezwolenie powinno ponadto zawierać: miejsce i czas sporządzenia, nazwę dokumentu oraz czytelny podpis osoby fotografowanej.

Co nie jest wymagane, ale może być stosowane – w końcu „przezorny zawsze ubezpieczony” – warto wskazać, w jaki sposób i gdzie ma być opublikowany wizerunek. Należy przy tym zaznaczyć, że zgodnie z poglądami doktryny (J. Barta) okoliczność, że rozpowszechnienie wizerunku nastąpiło za zgodą portretowanego, nie zwalnia podmiotów trzecich, które zamierzają dalej rozpowszechniać taki wizerunek, od uzyskania „ponownej” zgody ze strony uprawnionego. Zasada ta stosuje się także do sytuacji, gdy na podstawie legalnie rozpowszechnionego wizerunku (np. fotografii) malarz lub rzeźbiarz tworzy utwory, do których inkorporowany jest – nawet znacznie „przetworzony” – wizerunek określonej osoby. Odmienny pogląd wyraził wprawdzie Sąd Najwyższy ( orzeczenie z 2 lutego 1967 r., OSN 1967, nr 9, poz. 161), stwierdzając, że z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych ustawą o prawie autorskim, publikowanie fotografii określonej osoby dopuszczalne jest tylko za jej zgodą. Dalsza publikacja możliwa jest bez takiej zgody, ale tylko pod warunkiem wskazania pierwotnego źródła publikacji i bez wprowadzania zmian w publikowanym zdjęciu, tzn. tylko z powołaniem okoliczności, w jakich zostało ono wykonane i opublikowane po raz pierwszy. Nowsze orzecznictwo wskazuje jednak na zmiany w podejściu do kwestii publikacji wizerunku

W przypadku, gdy fotograf korzysta z usług profesjonalnej modelki powinna być spisana umowa cywilno-prawna odnosząca się do konkretnego zlecenia, uwzględniająca również zapłatę.

17 komentarze
  1. Tomasz says: 2 kwietnia 2013 15:58

    witam. mam pytanie. jeśli chciałbym umieścić zdjęcie grupy osób,kupione w banku zdjęć, to czy mogę je wykorzystać jako moje logo (chcę aby moim logiem była grupa uśmiechniętych ludzi). Jeśli to nie jest możliwe, to czy aby osiągnąć cel, muszę zebrać grupę osób, zrobić im zdjęcie, a każda z nich pisemnie ma wyrazić zgodę na wykorzystanie wizerunku w logo?
    pozdrawiam

  2. Daniel says: 24 grudnia 2013 15:51

    Witam serdecznie. Mam pytanie odnośnie zdjęć z fotobudki ( to taka budka robiąca zdjęcia na imprezie typu wesele,urodziny itp.)
    Jak wygląda sprawa ze strony prawnej?czy wszyscy robiący sobie zdjęcie muszą złożyć jakiś podpis żeby wyrazić zgodę na wykorzystanie tych zdjęć na stronie internetowej tej firmy która prowadzi taką działalność? chodzi tutaj o galerię zdjęć tej firmy powiedzmy.
    Proszę o odpowiedź.

    • admin says: 27 grudnia 2013 13:54

      W tym przypadku wszystko zależy od zapisów regulaminu i umowy zawartej pomiędzy Wynajmującym budkę, a Organizatorem wesela. Zgoda jednak lub uprzedzenie o tym, że zdjęcie w taki sposób może być wykorzystane powinna być wyrażone przez uczestników imprezy.

  3. Adrian says: 10 marca 2014 18:34

    witam. ostatnio zainteresowałem się umowami miss regionalnego. uważnie czytałem jedną z nich. była bardzo nieprecyzyjna, gdyż wyrażała zgodę na publikację wizerunku, reprezentowania na balach charytatywnych etc.
    nasunęło mi się pytanie. mianowicie, do jakiego stopnia wg umowy w której nie są precyzowane sposób wykonania zdjęć, ubiór pozującej, spółka Missland może ubrać dziewczyny występujące? precyzując czy np. na wystąpienie w bieliźnie erotycznej może się dziewczyna nie zgodzić ze względu na własne przekonania kulturowe czy religijne.
    konkretnie do jakiego stopnia pozowania, ubioru obowiązuje umowa w której nie ma nic sprecyzowane w tym kotekscie?

    nie wywiązanie się z umowy jest sankcjonowane karą 5tys złotych.

    proszę o odpowiedź, nigdzie nie mogę nic na ten temat znaleźć. Pozdrawiam :)

    • admin says: 14 marca 2014 17:20

      Warto sprawdzić także inne zapisy umowy, gdyż mogą być powiązane.

  4. Natalia says: 14 marca 2014 01:30

    Co w sytuacji, gdy robimy zdjęcia na szkolnym przedstawieniu ? Też potrzebujemy zgodę od każdego rodzica? Ile osób musi być minimum na zdjęciu, zeby takie zgody nie były potrzebne?

    • admin says: 17 kwietnia 2014 10:04

      W przypadku niepełnoletnich potrzebuje Pan zgody opiekunów prawnych dzieci na rozpowszechnianie zdjęć – opiekuna każdego dziecka, które może zostać rozpoznane na zdjęciu.

  5. pawel says: 20 maja 2014 00:01

    Proszę o poradę. Będąc na wakacjach w Nepalu zrobiłem dużo portretów. Chciałem zgłosić je teraz w konkursie. Nie mam możliwości uzyskania pisemnej zgody ludzi, którym zrobiłem zdjęcia. Czy mam jakieś opcje ? Co może mnie czekać za zgłoszenie zdjęć bez posiadania takiej zgody oraz czy samo pozowanie do zdjęcia można interpretować jako taką zgodę ?

    • admin says: 12 czerwca 2014 10:00

      Panie Pawle,
      zawsze bezpieczniejsza jest zgoda uzyskana na piśmie, gdyż zgoda na wykonanie zdjęcia nie jest jednoznaczna ze zgodą na publikację lub komercyjne wykorzystanie zdjęć. Jeżeli jednak zdjęcie ma charakter reporterski interpretacja jest mniej restrykcyjna.

  6. Katarzyna says: 12 czerwca 2014 13:33

    Firma, w której pracuję urządziła turniej bilardowy poprzedzający szkolenie. Dostałam polecenie zamieszczenia fotonewsa na stronie firmy. Czy z w związku z powyższym muszę od każdego z pracowników uzyskać zgodę na publikację wizerunku?

    • admin says: 28 lipca 2014 11:57

      Zgoda na publikację wizerunku powinna w takim wypadku być uzyskana, gdyż wizerunek jest kwestią osobistą.

  7. Zbigniew says: 18 lipca 2014 12:25

    Proszę o poradę. Jaka jest najbezpieczniejsza praktyka w przypadku konkursu organizowanego online, w którym zbierane są zdjęcia osób biorących udział w konkursie, polegającym na głosowaniu internautów na te zdjęcia? Czy zgoda na wykorzystanie wizerunku przesłana jako skan będzie wystarczająca? Co z przypadkiem, gdy ktoś złoży taką zgodę podszywając się pod kogoś?
    Jeśli chodzi o wiek, to regulamin mówi o pełnoletności i oczywiście jest wymagane w formularzu potwierdzenie zapoznania się z regulaminem.
    Z góry dziękuję za poradę.
    Zbigniew

    • admin says: 28 lipca 2014 11:55

      Panie Zbigniewie, regulamin powinien być skonstruowany w ten sposób, by osoba akceptująca go świadomie oświadczała, że nie narusza praw osób trzecich (w tym prawa do wizerunku) oraz że przysługują jej prawa autorskie materiale do zgłaszanej pracy. Skan ze zgodą na wykorzystanie wizerunku jest formą wystarczającą, jeżeli zdarzyłoby się, że ktoś podszył się pod inną osobę – będzie to sytuacja, którą poszkodowany będzie musiał wyjaśnić ze zgłaszającym.

  8. katarzyna says: 28 lipca 2014 16:02

    Witam.
    Mam pytanie dotyczące zdjęć na portalu społecznościowym .Otóż ktoś zrobił zrzut ekranu ze zdjęciami z mojego profilu wydrukował i przekazał dalej. Czy jest to zgodne z prawem? nie mam nawet tej osoby w znajomych ani nawet wspólnych znajomych.

  9. Paweł says: 6 sierpnia 2014 21:29

    Moj przypadek jest dosc dziwny. Zona jest w ciazy, w prywatnej klinice w ktorej prowadzimy ciaze wywiesili na reklamach zdjecie Naszej nie narodzonej corki. Zdjecie pochodzi z USG(badanie 4D) zrobionego wlasnie poprzez ta przychodnie. Oczywisicie nikt Nas nie poinformowal o tym fakcie. A reklame i zdjecie zobaczylismy przypadkowo na badaniach. Plakat zacheca do robienia korzystania z odplatnych badan USG. Czy mogli uzyc wizerunek Naszego dziecka.

    • admin says: 21 sierpnia 2014 13:17

      Panie Pawle,
      Jest to sytuacja wyjątkowa i dziś jeszcze rzadko spotykana, ale badanie USG 4D zaczyna być coraz bardziej popularne. Kluczową kwestią w tym przypadku jest fakt, że wykorzystane zdjęcie Państwa dziecka od strony prawnej to wynik badania. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej i rodzajów jej przetwarzania (Dz. U. Nr 252, poz. 1697) dokumentacja indywidualna wewnętrzna pacjenta przeznaczona jest na potrzeby podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych. W jej skład wchodzą właśnie wyniki badań diagnostycznych, zleconych w ramach prowadzonej opieki medycznej. Zatem oryginały dokumentacji medycznej, w tym równie wyników badań diagnostycznych (badanie USG), zleconych w poradni stanowią część dokumentacji indywidualnej wewnętrznej, a pacjent ma prawo otrzymać na żądanie kopie/kserokopie tych wyników. Zgodnie z tym rozporządzeniem przychodnia mogła użyć Państwa wyników. Co nie zmienia faktu, że byłoby mile widziane, gdyby wcześniej Państwa o tym fakcie poinformowali, a nawet poprosili o zgodę. Jednocześnie, jeśli zdjęcie zostało wykonane w taki sposób, że są m.in. fragmenty, po których również ktoś inny może poznać, że to ich dziecko, to pojawia się pytanie o naruszenie tajemnicy lekarskiej dotyczącej już Państwa osobiście. Z prawami autorskim ma to już jednak niewiele wspólnego.
      Niniejsza odpowiedź nie stanowi porady prawnej. Każdy przypadek jest indywidualny i w kwestii konkretnego naruszenia przepisów prawa sugerujemy, aby skonsultować się z prawnikiem.

Dodaj komentarz


+ 6 = 12