Wrzesień
07

Fotografia a człowiek, czyli prawo do ochrony wizerunku osoby fizycznej

07.09.2011 10:15
fot. PAP/Jacek Bednarczyk

Czym jest wizerunek? Zarówno w orzecznictwie sądowym i doktrynie prawniczej przyjmuje się, że wizerunek to utrwalony wizualnie (np. w postaci fotografii, karykatury, rysunku) zespół cech fizycznych charakterystycznych dla danej osoby pozwalający na jej indywidualizację i rozpoznanie. Wizerunkiem będą zatem przedstawienia przede wszystkim rysów twarzy danej jednostki.

O wizerunku możemy mówić także utrwalając znamiona sylwetki fotografowanego, względnie inne jego cechy fizyczne (np. w sposób charakterystyczny ścięte i ufarbowane włosy), oczywiście pod warunkiem, że umożliwiają one jego rozpoznanie. Prawo do ochrony wizerunku jest chronione przez przepisy prawa cywilnego, a w niektórych przypadkach również przepisami prawa karnego, jednak należy pamiętać, że nie każda fotografia utrwalająca wizerunek danej osoby będzie podlegała jednolitej ochronie.

Czy mogę zrobić Ci zdjęcie?

Obecnie w Polsce brak jest przepisów wprost nakazujących uzyskanie zgody na zrobienie zdjęcia osobie.Biorąc pod uwagę przepisy prawa autorskiego, należy stwierdzić, że jedyną normą nakazującą uzyskanie zgody od osoby pojawiającej się na fotografii jest art. 81 UstPrAut.

Co więcej, przepis ten nakłada obowiązek uzyskania zgody osoby uwiecznionej tylko, o ile taka fotografia ma być rozpowszechniana.

Fot. PAP

fot. PAP/Bartłomiej Zborowski

Brak innych przepisów regulujących możliwość utrwalania wizerunku osób fizycznych skłania niektórych przedstawicieli doktryny do twierdzeń, że jest możliwe fotografowanie każdej osoby bez jej zgody, o ile zdjęcia te nie będą rozpowszechniane w żaden sposób.Taki sposób rozumowania może doprowadzić do powstania dalej idących wniosków: skoro do sporządzenia fotografii danej osoby nie jest wymagana zgoda, to również sprzeciw takiej osoby jest bez znaczenia prawnego, a zatem fotograf może robić zdjęcia każdemu. Jednak nie jest tak wesoło. W sytuacji, w której fotograf uwiecznia na zdjęciu osobę bez jej zgody, a co gorsza przy jej wyraźnym sprzeciwie może on naruszać jej prawa i wolności chronione przez przepisy prawa cywilnego oraz prawa karnego. Dotyczy to zarówno osób powszechnie znanych, jak i osób nierozpoznawalnych publicznie.

Proszę nie robić mi zdjęć!

W tym kontekście należy przede wszystkim zwrócić uwagę na to, że fotografowanie osób bez ich zgody może naruszać ich dobra osobiste chronione przez art. 23 kc

a nawet stanowić naruszenie prawa karnego poprzez uznanie go w pewnych okolicznościach nawet za stalking

Fot. PAP

fot. PAP/Bartłomiej Zborowski

A jeśli zrobię Ci zdjęcie, to co?!

W sytuacji, w której dojdzie do naruszenia dóbr osobistych w tym prawa do wizerunku danej osoby, będą jej przysługiwały różnego rodzaju roszczenia w stosunku do osób wkraczających w sferę prawnie chronioną. A zatem nie tylko wydawca, ale również fotograf mogą ponieść konsekwencje takiego działania.

Egzekwowanie prawa do ochrony wizerunku następuje na wniosek osoby sfotografowanej lub jej krewnych w linii prostej w przypadku jej zgonu. W kontekście Art. 83 w związku z Art. 78 ust. 1 UstPrAut należy zauważyć, że autor zdjęcia opublikowanego bez zgody osoby na nim uwiecznionej może zostać pociągnięty do odpowiedzialności finansowej

Należy przy tym pamiętać, że krewni mogą występować z pozwem do okresu 20 lat po śmierci osoby fotografowanej

oznacza to, że wnuczka 19 lat po śmierci dziadka może upomnieć się o zdjęcie z jego szkolnych lat – a więc może to być sporo ponad pół wieku od wykonania zdjęcia.

…to będziesz musiał skasować zdjęcie…i być może zapłacić

Jeżeli roszczenie osoby, której prawo do wizerunku zostało naruszone zostanie oparte na konstrukcji ochrony dóbr osobistych, osoba pokrzywdzona może żądać zaniechania naruszeń (chociażby poprzez konieczność skasowania zdjęcia wykonanego bez zgody danej osoby) oraz w tym również na drodze sądowej, zadośćuczynienia.

W kontekście Art. 83 w związku z Art. 78 ust. 1UstPrAut należy zauważyć, że autor zdjęcia opublikowanego bez zgody osoby na nim uwiecznionej może zostać pociągnięty do odpowiedzialności finansowej.

Ile? Pięć złotych czy pięć milionów?

To sąd oceni, ile jesteś wart. Wysokość zadośćuczynienia, bądź w ogóle przyznanie go przez sąd zależne będzie od stopnia naruszenia dóbr osoby fotografowanej. Z kolei stopień nadszarpnięcia dóbr osoby uwiecznionej na fotografii bez jej zgody zależeć będzie przede wszystkim od tego, kim jest osoba fotografowana, w jakiej sytuacji uwieczniliśmy ją na zdjęciu oraz jaki był cel fotografowania.Inaczej sąd oceni uwiecznianie przez fotografów prywatnych osób nie będących osobami publicznymi, inaczej oceni ingerencję w ich intymność, a w jeszcze inny sposób podejdzie do uporczywego wystawania przed domem gwiazdy filmowej przez natrętnego paparazzo.

Dodaj komentarz


+ 5 = 7